De overheid is één bedrijf

Nederland telt op dit moment 418 gemeenten, 12 provincies, 26 waterschappen, 11 ministeries en een paar honderd (!) zelfststandige bestuursorganen. Al deze organisaties vormen gezamenlijk onze overheid en zijn te beschouwen als één bedrijf.

Gemeentes zijn niet elkaars concurrenten. Ze zijn te beschouwen als divisies van een bedrijf die ieder een ander “marktsegment” bedienen. Gemeentes, waterschappen en provincies bieden hetzelfde “marktsegment” ieder soms een ander product. Wat dus verschilt is de combinatie van diensten en markten: we noemen dat productfamilies of productmarktcombinaties. Die kunnen uitstekend binnen één bedrijf worden aangeboden. In het multinationale bedrijfsleven is het gangbaar om zulke productmarktcombinaties in aparte divisies te organiseren.

 

Het grote voordeel daarvan is natuurlijk dat die divisies elkaar uitstekend scherp kunnen houden én van elkaar kunnen leren. Zo kunnen procesverbeteringen bij de ene divisie ook van nut zijn bij een andere. De kosten en investeringen kunnen zo verspreid worden over veel meer organisaties. Het zou daarom goed zijn als ook onze overheden zich veel meer als één bedrijf beschouwen. En veel meer met elkaar delen dan nu het geval is. Verbeterideeën, bewezen processen en vooral ook beleid.

 

Als je een groot bedrijf bent dat ook nog lean wil toepassen, wordt het wel weer extra spannend. Want bij lean gaat het er primair om dat er intelligentie in de organisatie komt en dat medewerkers op alle niveaus zelf nadenken over hun processen –dus zonder alles klakkeloos ter replicatie opgelegd te krijgen-. Dat kan door een systematische en degelijke verbetermethode in te voeren, en door veel oplossingen –ook weer systematisch- met elkaar te delen.